Mae’r wefan hon yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i ddefnyddio’r wefan hon rydych yn rhoi eich caniatâd i gwcis gael eu defnyddio.

CAEL MYNEDIAD I SGILIAU A PHROSES ADFEROL GYDAG ANABLEDD NEU NIWROAMRYWIAETH

Yn 2018, fe ddechreuodd WRAP (Partneriaeth Gweithredu Adferol Cymru) weithio ar brosiect 2-flynedd i ddatblygu a gweithredu model adferol system-gyfan addasedig. Y cyd-destun ar gyfer yr addasu hwn a’r ehangu mynediad yw gwella sgiliau cymdeithasol ac emosiynol a gwybodaeth disgyblion, staff ysgolion a sefydliadau eraill a theuluoedd sy’n ymwneud ag ysgolion ac unedau addysg arbennig. Y nod allweddol yw gwella’r canlyniadau ar gyfer bywydau disgyblion yn y dyfodol.  

Dyma’r boblogaeth o ddisgyblion sydd yn wynebu’r risg mwyaf o gael eu gwahardd neu o aros wedi’u gwahardd o addysg mewn ysgol gan na all addysg brif ffrwd ymdopi â’u hanghenion cymhleth na’u boddhau. Gallen nhw, yn fwy na disgyblion prif ffrwd, fod mewn perygl o fod yn byw gyda thlodi a thrawma, o beidio ag ennill cymwysterau yn yr ysgol a, thrwy hynny, ddod yn NEET. Mae nifer anghyfartal o uchel o’r un garfan, yn enwedig y rheiny o unedau cyfeirio disgyblion, yn wynebu mwy o risg hefyd o ddod yn rhan o’r system cyfiawnder troseddol na disgyblion prif ffrwd. “Y biblinell o’r ysgol i’r carchar” yw’r ffordd y cyfeirir at hyn fel arfer. Yn anffodus, dyma’r tro cyntaf fel arfer y bydd dull adferol yn cael ei gynnig i gael mynd i’r afael ag anghenion ac i ddatrys problemau. Rydym am ddatblygu amgylchedd dysgu adferol yn gynt o lawer ym mywyd plentyn a theulu, drwy lwybrau addysgol arbennig.

Er mwyn cyflawni hyn, rydym yn dechrau gweithio gyda sawl unigolyn a sefydliad a all rhoi eu profiadau uniongyrchol i ni a’n cysylltu â theuluoedd a fydd yn ein goleuo ac yn arwain popeth a wnawn.  

Mae’r prosiect hwn wedi’i gefnogi gan y Waterloo Foundation ac un o aelodau allweddol ein tîm sy’n gweithio ar y prosiect yw Ted Shiress. Gallwch gael hyd i wybodaeth am Ted ar ein gwefan yn yr adran Amdanom ni. Dyma ddwedodd Ted am y prosiect.  

“Mewn sawl un o’n blogiau blaenorol, bues i’n ysgrifennu ac yn siarad am y cyswllt rhwng dulliau adferol ac anabledd, gan awgrymu na all dull fod yn wirioneddol adferol os nad yw’n hygyrch. Mae’n hawdd dweud hynny ond rwy’n dychmygu y bydd darllenwyr llai goddefgar yn gofyn ‘Wel, beth rydych chi’n ei wneud i sicrhau hyn?”

Na, mae popeth yn iawn – fe wnaf ateb y cwestiwn, a’r gwir yw fy mod i, rwy’n credu, yn gwneud fy rhan. Yn gynnar yn 2018 bu WRAP yn ddigon ffodus i sicrhau cyllid ag un amcan ymhlith llawer oedd diweddaru ein deunyddiau hyfforddi; ac mae un rhan o hynny, sef gwneud y deunyddiau’n hygyrch, yn dod yn rhannol i’m rhan i, ynghyd â hyfforddwyr, ymarferwyr a phobl eraill ag anableddau a niwroamrywiaeth.

Yn fy nyddiau cynnar yn WRAP, un o’r ffyrdd y ces i fy nghyflwyno i’r sefydliad a’m helpu i ddeall yr hyn maen nhw’n ei wneud yn well, oedd cael fy ngwahodd i sawl un o’u sesiynau hyfforddi; roedd y rhain yn wirioneddol ddefnyddiol ac fe wnaethon nhw sicrhau fy mod yn osgoi dweud fy mod yn gweithio i grŵp oedd yn arbenigo mewn Cyfiawnder Adferol! Agoriad llygad arall oedd sylweddoli os oeddwn i, a finnau’n berson ag anabledd corfforol, yn un o’r rhai a oedd yn derbyn hyfforddiant, roedd llawer o weithgareddau na fyddwn yn gallu eu gwneud. Roedd tipyn o redeg o gwmpas i’w wneud, llawer o sefyll o gwmpas ymhlith pobl a oedd yn rhedeg, a llawer o geisio cyfathrebu’n glir mewn ystafell brysur/swnllyd iawn - a byddai hyn yn drech na fi. Ond, wedi dechrau meddwl llai am yr effaith arnaf i fy hun, dyma fi’n sylweddoli bod ystod o namau eraill y byddai’r gweithgareddau hyn yn broblem iddyn nhw, ac ambell nam hyd yn oed a fyddai’n gweddu iddyn nhw.

Wedi meddwl am hyn, fe es i i ffwrdd a darllen y deunydd y gallwn gael hyd iddo ynglŷn â dulliau adferol ac anabledd - y syndod oedd bod cyn lleied ohono a gwnes i sawl tudalen o nodiadau ar y cyflyrau rwyf yn llai cyfarwydd â nhw a sut y gallen nhw effeithio ar y dull adferol. Nawr, wedi i fi ysgrifennu’r nodiadau hyn, rwyf wedi’u rhannu ar fewnrwyd WRAP, felly os bydd unrhyw un o’m cydweithwyr yn ysgrifennu deunyddiau hyfforddi newydd, bydd syniad ganddyn nhw beth i’w ystyried.

O ran adolygu a diweddaru deunyddiau hyfforddi presennol WRAP, dyma’n wir yw’r dasg i fi sy’n mynd â’r rhan fwyaf o’m hamser yn WRAP ar hyn o bryd. Ag ystod eang o gyflyrau i’w hystyried, mae bron â bod yn amhosib gwneud popeth a fydd yn bodloni pawb – fodd bynnag, rwy’n gweithio tuag at y peth ail orau!”

Mae tîm WRAP i gyd - hyfforddwyr â phrofiad helaeth o addasu a hwyluso dysgu, ymarferwyr â phrofiad helaeth o hwyluso proses adferol a fydd yn boddhau anghenion, a staff a gwirfoddolwyr sy’n byw gyda niwroamrywiaeth ac anabledd - yn cymryd rhan yn y gwaith hwn. Os ydych am wybod mwy, gallwch gysylltu drwy e-bostio  contactus@restorativewales.org.uk